Rzym może zawiesić kontrole graniczne UE, by uniknąć letniego chaosu

Lotniska w Rzymie mogą być zmuszone zawiesić tego lata nowe biometryczne kontrole graniczne UE. Marco Troncone, CEO Aeroporti di Roma, operatora lotnisk Fiumicino i Ciampino, mówi, że to jedyny sposób, aby uniknąć katastrofy w szczycie sezonu. Swoje obawy ocenia na osiem lub dziewięć punktów w dziesięciostopniowej skali.

EES, nowy cyfrowy system graniczny UE dla podróżnych spoza Unii, został po raz pierwszy wprowadzony w październiku 2025 roku i w pełni uruchomiony w połowie kwietnia 2026 roku, ale jego start został naznaczony problemami technicznymi i długimi kolejkami.

Jak EES powoduje problemy

Entry/Exit System zastąpił pieczątki w paszportach cyfrową rejestracją wjazdów i wyjazdów podróżnych spoza UE przybywających na krótki pobyt. System służy także do pobierania danych biometrycznych, zdjęć twarzy, odcisków palców oraz danych z dokumentów podróży przy pierwszym wjeździe podróżnego spoza UE do strefy Schengen.

Problem dotyczy automatycznych stanowisk, które nie zawsze działają, przez co pasażerowie, którzy już raz przeszli rejestrację, często muszą zaczynać cały proces od nowa. W godzinach szczytu odnotowano już kolejki trwające kilka godzin, a część pasażerów spóźniła się na loty.

IATA ostrzegła, że na najbardziej dotkniętych problemem lotniskach czas oczekiwania może sięgnąć sześciu godzin, a w okresach największego ruchu odnotowano już oczekiwanie trwające do trzech i pół godziny. Po dwóch miesiącach działania systemu IATA stwierdziła, że „powoduje on długie kolejki, spóźnienia na loty i rosnący niepokój w całej branży turystycznej”.

Problem nie kończy się jednak na Rzymie.

Problemy na innych lotniskach

Troncone powiedział Financial Times, że ten proces jest „nie do pogodzenia z największym natężeniem ruchu, z którym będziemy musieli się zmierzyć”. Dodał: „Jedynym sposobem jest poluzowanie tego mechanizmu. Nie ma możliwości, abyśmy byli w stanie przeprowadzić 100% rejestracji”.

Stefan Schulte, prezes ACI Europe i szef spółki będącej właścicielem lotniska we Frankfurcie, powiedział BBC, że politycy powinni „przestać udawać, że EES działa bez zarzutu. Nie działa”. Dodał, że EES to coś, „co spędza sen z powiek mnie i wielu innym prezesom lotnisk w Europie”.

Olivier Jankovec, szef ACI Europe, powiedział FT, że głównym problemem jest automatyzacja. „Potrzebujemy, aby stanowiska samoobsługowe działały, a w tej chwili nie działają”. Dodał, że w szczytowych miesiącach letnich lotniska potrzebują „możliwości pełnego zawieszenia rejestracji EES”.

Portugalia zapowiedziała, że na początku lipca skieruje setki funkcjonariuszy policji odpowiedzialnej za bezpieczeństwo publiczne na krajowe lotniska, aby pomogli zarządzać kolejkami do kontroli granicznej.

Grecja ogłosiła najpierw, że zawiesiła kontrole dla obywateli Wielkiej Brytanii, ale później wycofała się z tego planu. Ministerstwo spraw zagranicznych stwierdziło, że nie ma informacji, aby konkretne narodowości były tymczasowo zwolnione z kontroli.

Obawy mają nawet lotniska spoza UE.

Selahattin Bilgen, CEO lotniska w Stambule, powiedział, że tureccy podróżni wjeżdżający do UE po raz pierwszy mają trudności. „Większość Turków podróżuje teraz więcej niż w przeszłości, a przy pierwszym wjeździe do UE napotyka problemy”. Jeśli tak wielu pasażerów utknie w kolejkach, że samoloty zaczną mieć opóźnienia, skutki odczuje cały region.

Co na to UE

Rzecznik Komisji Europejskiej powiedział, że EES „jest w pełni operacyjny we wszystkich krajach Schengen i działa dobrze”, dodając, że długie czasy oczekiwania „najczęściej nie są związane z działaniem EES, lecz z czynnikami istniejącymi już wcześniej, takimi jak braki kadrowe, ograniczenia infrastrukturalne oraz koncentracja lotów w określonych przedziałach czasowych”.

Komisja dodała, że przepisy pozwalają wszystkim 29 krajom Schengen korzystającym z systemu częściowo zawiesić działanie EES w okresie letnim oraz że „to do państw członkowskich należy zapewnienie właściwego wdrożenia EES w praktyce”.

Uku Särekanno, zastępca dyrektora wykonawczego Frontexu, unijnej agencji granicznej, powiedział, że sytuacja może nie ustabilizować się przez dwa lata. „Spodziewamy się, że sytuacja ustabilizuje się w ciągu roku lub dwóch lat, ponieważ największym wyzwaniem jest pierwsza rejestracja” — powiedział podczas wydarzenia w Londynie. Mark Tanzer, dyrektor generalny ABTA, nazwał to ostrzeżenie „bardzo bolesnym”.

W praktyce UE jasno dała do zrozumienia, że po wrześniu nie planuje łagodzić zasad kontroli granicznej. Dlatego na razie decyzja o tym, czy zawiesić kontrole, należy do rządów poszczególnych państw członkowskich, a nie do samych lotnisk.

Jak przygotować się do podróży przez europejskie lotniska tego lata

Jeśli tego lata lecisz przez kraj Schengen, zwłaszcza na trasie do lub z państwa spoza strefy Schengen, zarezerwuj dodatkowy czas na kontrolę paszportową. Brytyjscy podróżni należą do najbardziej dotkniętych problemem. Według doniesień lot Ryanaira z Aten do Londynu odbył się bez 20–50 pasażerów z powodu opóźnień przy kontroli paszportowej, a w kwietniu na pokład lotu easyJet z Mediolanu do Manchesteru weszło tylko 34 ze 156 pasażerów.

eSIM nie sprawi, że szybciej przejdziesz przez kontrolę graniczną, ale dzięki niej Twój telefon będzie miał łączność, gdy będziesz czekać. Aby śledzić aktualizacje dotyczące lotu, możliwości zmiany rezerwacji czy nawet zmiany bramki, potrzebujesz dostępu do internetu. Aktywacja eSIM przed wylotem pozwala zachować łączność od momentu lądowania, bez szukania Wi-Fi w zatłoczonym terminalu.